Eugenika polega na selektywnym doborze osobników, które ma skutkować ulepszaniem gatunku i ograniczeniem ujemnych cech dziedzicznych. Cieszyła się ona zainteresowaniem w Stanach Zjednoczonych, Skandynawii, również w Polsce. Nazistowskie Niemcy wykorzystały jej założenia do wyhodowania czystej rasy aryjskiej. Wolnej od chorób, niepełnosprawności, obcych wpływów, uzależnień, przestępczości, wszystkiego, co osłabia naród.

Zaczęło się od matematyki, która daje niepodważalne dowody na to, że np. utrzymanie chorego w szpitalu psychiatrycznym kosztuje tyle samo, co utrzymanie rodziny. Liczono, ile kosztuje wybudowanie domu opieki, a ile domu… Uczono o tym w szkołach, oklejano ulice plakatami z wyliczeniami, propaganda weszła do kin i przemawiała z radia.

Zasiane ziarno szybko wykiełkowało w czasach kryzysu gospodarczego, kiedy we Wrocławiu trudno było o pracę i utrzymanie rodziny.

Środowiska naukowe, antropologowie, etnografowie, coraz częściej wskazywały potrzebę selekcji, wyeliminowania osób, które nie tylko są kosztowne, ale i zagrażające czystości rasy, jako niebezpieczna choroba na społeczeństwie.

Ustawa sterylizacyjna dawała podstawę, by wykluczyć z możliwości założenia rodziny kilkaset tysięcy osób. Dodatkowo odbierała wolność zawierania związków małżeńskich. Teraz trzeba było mieć urzędową zgodę wydawaną na podstawie kart genetycznych.

Kolejnym  krokiem obłędu była masowa eliminacja osób uznanych za zbędne społecznie. Po Dolnym Śląsku kursowały autobusy – gazownie, rodziny dostawały informację o przyczynie zgonu. System jednak nie był wydolny i zdarzały się pomyłki. Ludzie zaczęli zadawać pytania, mocnym głosem sprzeciwiającym się eutanazji odezwał się Kościół Katolicki.

Powstały obozy, obłęd osiągnął szczyt. Potem wybuchła wojna i doświadczenia zdobyte podczas programu czystej rasy zostały wykorzystane  przez nazistów w obozach zagłady.

Jak to możliwe, że za fanatyczną wizją stanęli urzędnicy, naukowcy, lekarze?

Biografia profesora Egona von Eickstedta, wychowanka Felixa von Luschana, który uważał, że nie ma czystej rasy, jasno pokazuje, jak z antropologa z wizją, który przemierzał Azję, badał i fotografował jej mieszkańców, stał się zwolennikiem faszystowskiego programu masowej zbrodni i okaleczania.

To przerażająca historia totalnego uprzedmiotowienia człowieka, stającego się własnością państwa, niemającego prawa głosu, kiedy wyrok już zapadł.

Książka Tomasza Bonka jest też opowieścią o konkretnych ofiarach obłędu, pokazuje mroczne oblicze nauki i siłę propagandy, które dają zbrodni uprawnienie.

Wojna się skończyła, Wrocław przyjął naukowców ze Lwowa, wśród nich znalazł się Karol Stojanowski. Przed wojną był zwolennikiem eugeniki,  podziwiał „geniusz polityczny” Hitlera i był zagorzałym antysemitą. 29 grudnia 1945 roku obejmuje kierownictwo zakładu antropologii na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Wrocławskiego…

Polecam świetnie napisany reportaż Tomasza Bonka, miejmy świadomość, w jaki sposób rodzi się obłęd.

Książki otrzymaliśmy z Wydawnictwa ZNAK Literanova i wkrótce będą dostępne dla Czytelników. Dziękujemy! (JJ)